Jeneratör Seti Nedir?

Jeneratör seti, mekanik enerjinin elektrik enerjisine çevriminde, AC veya DC alternatör süren herhangi bir ilk hareketli makine, su türbini, gaz türbini, buhar türbini, rüzgar değirmeni, vb.dir. 
Asgari ihtiyaç, yük ve değişikliklerinden mümkün mertebe bağımsız iyi bir voltaj dengesidir. 
Dahası, jeneratör tarafından üretilen elektrik enerjisi sigorta veya kesici gibi jeneratörle yük arasına yerleştirilen koruyucu cihazlarla kontrol edilmelidir. 
Ayrıca, tahrik makinesi ve alternatör üzerindeki önemli parametreler için kontrol ve alarm mekanizmaları mevcuttur.


Alternatör`ün İcadı

1831`de Michael Faraday, bir telin içinden geçen manyetik alan değiştiğinde, bu değişim o tel üzerinde bir akım oluşmasına sebep olduğunu keşfetti. Bu tel eğer dışarıdan bir güç ile çevrilirse bu çevirmeyi sağlayan enerji, elektrik enerjine dönüştürülmüş olur. Faraday bu icadı takip eden dönemlerde elle çalıştırılan basit jeneratör sistemleri geliştirildi ve bu sistem elektrik jeneratörlerinin esası oldu. 1892 yılında ise Nicola Tesla tarafından alternatif akım üreten alternatör geliştirildi.


İçten Yanmalı Dizel Motorlar

Sınıflandırılmasında farklı yollar vardır. En yaygın sınıflandırma türleri; 

  • Kullanıma göre 
  • Hızına göre 
  • Tasarımına göre 
  • Ölçüsüne göre olanlardır. 

1- Kullanımına göre: 
Motorlar uygulama alanlarına göre sınıflandırırlar. 
a- Gemilerde kullanılmak üzere marine tip 
b- Jeneratör, kompresör ve pompalarda kullanılan endüstriyel tip 
c- Karayolu taşıtlarında kullanılan otomotiv tip 
d- Lokomotif ve trenlerde kullanılan traksiyon tip 

2- Hızına göre: 
Endüstriyel motorlar genel olarak 3 hız sınıfında incelenirler. 
a- Yüksek Hız - 1000 rev/min üzerinde 
b- Orta Hız - 400 rev/min - 1000 rev/min arası 
c- Düşük Hız - 400 rev/min`e kadar 

50 Hz ve 60 Hz uygulamaları için; 
50 Hz: 3000, 1500, 1000, 750, 600, 500 dev/dk
60 Hz: 3600, 1800, 1200, 900, 720, 600 dev/dk

3- Tasarımına göre: 
Çalışma devri (4 stroke - 2 stroke) 
Piston hareketi veya piston bağlantısı 
Silindir düzenlemesi 
Kullanılan yakıt tipi 
Havanın silindirleri besleme durumu (Ortam basıncı ve ya yüksek basınç gibi) 

4- Ölçüsüne göre: 
Bu sınıflandırma içlerinde en tartışmalı olanıdır çünkü motor büyüklüğünü belirleyen faktörler; silindir sayısı, silindir ölçüsü, hız, ortalama basınç gibi farklı değerlerdir. Bu noktadan hareketle; büyüklüğe göre yapılan sınıflandırmada silindir başına beygirgücü verisi kullanılmaktadır. 
Küçük tip: 25 hp/cyl`in altında 
Orta tip: 25 - 200 hp/cyl arasında 
Büyük tip: 200 hp/cyl`nin üstünde


Alternatörün Çalışma Prensibi

Alternatörler elektromanyetik endüksiyon prensibi ile çalışırlar. Elektromanyetik endüksiyon, bir telin içinden geçen manyetik alan değiştiğinde o tel üzerinde bir akım oluşmasına sebep olur. Bu tel eğer dışarıdan bir güç ile çevrilirse bu çevirmeyi sağlayan enerji elektrik enerjisine dönüştürülmüş olur. 
Mekanik enerjinin rotorları döndürmesiyle iletkenler etrafındaki manyetik alan değişir ve elektrik akımı üretilmiş olur. Rotorun manyetik alanı indüksiyonla aktarılacak bir akım ile elde edilebilir. Fırçasız alternatörlerde alternatör, çalışma prensibine göre ana ve ikaz sistemi olarak ikiye ayrılabilir. Ana sistemin hareketli kısmı olan ana rotor devir sayısına göre değişen sayıda kutuplardan oluşur. Rotordaki ana kutuplar çevirici makine devrinde döndürülür. Kutuplarda manyetik akımın oluşması için doğru akım gereklidir. Ana kutuplara doğru akım ikaz sistemi tarafından verilir. 
İkaz sisteminin çalışma prensibi ana sistemle aynı olmakla beraber kutup ve sargılar ters çevrilmiştir. Yani, ikaz sisteminde kutuplar hareketsiz olan ikaz statoru üzerinde, sargılar ise dönen ikaz rotoru üzerinde bulunur. 
Ana statordaki bağımsız yardımcı sargılardan geçen akım voltaj regülâtöründe doğrultularak, ikaz statorundaki kutup sargılarına verilir. Kutuplardan çıkan manyetik akımı kesen ikaz rotoru üzerindeki bobinlerde üç faz alternatif akım oluşur. Alternatif akım, rotordaki döner köprü diyotlarda doğrultularak ana rotora (ana kutuplara) doğru akım olarak aktarılır. 
Fırçasız alternatörlere yük uygulandığında, voltaj düşümü önlemek ve voltajı istenilen seviyede tutmak için otomatik voltaj regülâtörü (AVR) kullanılır.


Jeneratör Standartları

ISO 8528 
ISO 8528 serisi standarlar, "Gidip Gelme Hareketli İçten Yanmalı Motorla Tahrik Edilen Alternatif Akım Jeneratör Grupları" ana başlığı altında yer alan 11 adet standarttan oluşmaktadır. 
ISO (International Organization for Standardization) tarafından ilk kez 1993 yılında yayınlanan bu standartlar, Nisan 2004`de TSE (Türk Standartları Enstitüsü) tarafından TS ISO 8528 koduyla Türk Standardı olarak yayınlanmıştır. 
ISO 8528 standartları; Gidip gelme hareketli içten yanmalı bir motor (GGİY), alternatif akım (a.a) jeneratörü, kontrol tertibatı, bağlama donanımı ve yardımcı teçhizatlardan oluşan jeneratör gruplarının uygulamaları, beyan değerleri ve performansları için çeşitli özellikleri kapsar. 

ISO 3046 
İçten Yanmalı Pistonlu Motorlar 

EN 12601 
EN 12601 "Reciprocating internal combustion engine driven generating sets - Safety" standardı Avrupa Standardizasyon Komitesi CEN (European Committee for Standardisation or Comité Européen de Normalisation) tarafından 2001 yılında yayınlanmıştır. 
CE işaretlemesi ve CE Uygunluk Beyanı uygulamalarını belirleyen "Makine Emniyeti Direktifi" kapsamında EN 12601 standardı Jeneratör Grupları ile ilgili esas ürün güvenlik standardıdır. 
EN 12601 standardı Mart 2003`de TSE tarafından TS EN 12601 "Gidip Gelmeli İçten Yanmalı Motor Tahrikli Jenaratör Grupları- Güvenlik" standardı olarak ülkemizde yayınlandı.







2011 © EGEGENSİS